महिलांच्या हृदय आरोग्यावर लक्ष केंद्रित करण्याची गरज
डॉ. रामकांत पांडा महिलांमध्ये हृदय रोगाच्या जागरूकतेवर जोर देतात, जो वैद्यकीय संशोधनातील प्रणालीगत त्रुटींचा उलगडा करतो.
महिलांना हृदय रोगाचे वेगळे लक्षणे दिसतात, ज्यामुळे चुकीचा निदान होतो.
ऐतिहासिक वैद्यकीय अभ्यास मुख्यतः पुरुषांवर केंद्रित होते, ज्यामुळे महिलांच्या शारीरिक रचनेकडे दुर्लक्ष केले जाते.
गर्भधारणेशी संबंधित परिस्थिती महिलांच्या दीर्घकालीन हृदय संबंधी धोक्याचे संकेत देऊ शकतात.
डॉ. रामकांत पांडा, मुंबईच्या एशियन हार्ट इन्स्टिट्यूटचे अध्यक्ष, महिलांमध्ये हृदय रोगाच्या उपचारांवर पुनर्विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करतात. त्यांनी अनेक प्रसंग सांगितले आहेत जिथे महिलांनी हृदयविकाराच्या अनुभवांनंतर अनेक दिवस किंवा आठवडे उशिरा रुग्णालयात दाखल झाले, अनेकदा त्यांच्या स्थितीची कल्पनाही नसते. या निदानात उशीर होण्याचे कारण म्हणजे महिलांच्या विशिष्ट लक्षणांची ओळख न होणे, जे सामान्यतः हृदय रोगाशी संबंधित लक्षणांपेक्षा भिन्न असतात.
ऐतिहासिकदृष्ट्या, वैद्यकीय संशोधनाने महिलांना मोठ्या प्रमाणावर दुर्लक्ष केले आहे, ज्यामुळे त्यांच्या अनोख्या आरोग्य गरजांच्या समजण्यात एक महत्त्वाचा अंतर निर्माण झाला आहे. अनेक प्रमुख अभ्यास, जसे की मल्टीपल रिस्क फॅक्टर इंटरव्हेंशन ट्रायल आणि फिजिशियन्स' हेल्थ स्टडी, केवळ पुरुष सहभागींचा समावेश केला, ज्यामुळे उपचार प्रोटोकॉल असे बनले की जे महिला शरीर विज्ञानाला योग्यरित्या विचारात घेत नाहीत. परिणामी, मानक हृदय देखभाल, औषधांचे डोस आणि निदान मानदंड पुरुष-केंद्रित डेटा वर आधारित आहेत, ज्यामुळे महिलांना योग्य उपचार मिळवण्यात अडचणी येतात.
डॉ. पांडा यांचे लक्षात आले आहे की भारतीय महिलांना गर्भधारणेच्या जटिलतांसारख्या अतिरिक्त धोक्यांचा सामना करावा लागतो, जे पारंपरिक मूल्यांकनात अनेकदा दुर्लक्षित केले जातात. प्री-एक्लेम्पसिया आणि गर्भकालीन मधुमेह यांसारख्या परिस्थिती संभाव्य हृदय रोगाचे प्रारंभिक संकेत म्हणून कार्य करतात, तरीही अनेक महिलांना योग्य तपासणी केली जात नाही. या दुर्लक्षामुळे एक खोटी सुरक्षा भावना निर्माण होऊ शकते, कारण महत्त्वाच्या धोक्यांसह महिलांना नियमित तपासणी दरम्यान निरोगी अहवाल मिळू शकतो.
या दुर्लक्षाचे परिणाम केवळ वैयक्तिक आरोग्यासाठीच नाही, तर भारतातील सार्वजनिक आरोग्य धोरणांसाठीही गंभीर आहेत. हृदय रोग महिलांमध्ये मृत्यूचे एक प्रमुख कारण असल्याने, या समज आणि उपचारांमधील त्रुटी दूर करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. डॉ. पांडा प्रसूती तज्ञ आणि हृदय तज्ञ यांच्यातील संवाद सुधारण्याची आणि महिला रुग्णांच्या डेटावर आधारित धोका मूल्यांकन साधनांचा विकास करण्याची वकालत करतात, विशेषतः भारतीय पार्श्वभूमीच्या महिलांसाठी.
आगामी काळात, डॉ. पांडा आरोग्य सेवा प्रदात्यांना महिलांच्या आरोग्यावर दृष्टिकोन बदलण्याचे आवाहन करतात. महिलांच्या प्रजनन आरोग्याच्या संदर्भात हृदयाच्या अनोख्या धोक्यांना ओळखून, वैद्यकीय समुदाय हृदय रोगाला रोखण्यासाठी सक्रिय पावले उचलू शकतो. हा बदल सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे की महिलांना ती सर्वसमावेशक काळजी मिळेल, जी त्यांना हक्क आहे, आणि यामुळे देशभरात चांगल्या आरोग्य परिणामांकडे नेईल.
